Potrawy kuchni góralskiej
Tradycyjna góralska kuchnia górali spod Tatr silnie związana jest z warunkami geograficznymi i klimatycznymi tego obszaru Polski. Nie wszystko dało się wyhodować na skalistych i górzystych terenach, na których zima zaczyna się o wiele wcześniej niż na nizinnych obszarach Polski. Obecnie jadąc do Zakopanego nie mamy gwarancji, iż spróbujemy tam prawdziwych potraw kuchni podhalańskiej, gdyż tradycyjne potrawy góralskie są coraz rzadziej spotykane, a na ich miejsce wchodzą potrawy ogólnopolskie czy tzw. fast-foody. Są oczywiście jeszcze karczmy i pensjonaty, gdzie podaje się tradycyjne przysmaki góralskie i tam warto się udać.
Podstawę tradycyjnej kuchni podhalańskiej stanowią ziemniaki, w gwarze podhalańskiej zwane grulami lub rzepą, oraz tzw. bryjka. Bryjka jest potrawą mączną i była podstawowym daniem górali w XIX wieku. Przyrządza się, gotując w osolonej wodzie mąkę. Następnie taką zagęszczoną mąkę rozciera się w misce, dodaje do niej tłuszcz: słoninę, olej lniany, smalec. W tradycyjnej kuchni podhalańskiej występuje kilkanaście rodzajów klusek ziemniaczanych – m.in. bukty, kluski grulane, hałuski. Popularna potrawą są także moskole (moskale), czyli góralskie placki ziemniaczane pieczone na blasze. Potrawa ta przywędrowała na Podhale w czasie I wojny światowej wraz z jeńcami rosyjskimi, stąd ich nazwa. Przyrządza się je z ugotowanych ziemniaków, mąki, wody, soli kuchennej, czasem dodaje się jajko. Zagniecione ciasto formuje się w nieduże placki o grubości 1-3 cm. Tradycyjnie moskole piekło się na kuchennej blasze.
Słynną potrawą góralską jest oczywiście kwaśnica. Jest to zupa przyrządzana z kiszonej kapusty, z dużą ilością soku z kwaszonej kapusty i mięsa. Dodaje się do niej ziemniaki i chleb. Niedopuszczalne jest dodawanie jarzyn, np. marchewki, gdyż wtedy kwaśnica przekształci się w kapuśniak. Co ciekawe, na Żywiecczyźnie kwaśnicę sporządzoną na wywarze z łbów rybich spożywa się w Wigilię Bożego Narodzenia.
Kuchnia podhalańska to także sery, a przede wszystkim ser owczy. Najważniejszy ser pod Tatrami – oscypek przyrządza się wyłącznie z mleka owczego, żadnego innego. Oscypek to twardy ser wędzony i bardzo słony. Inny regionalny ser góralski to bryndza podhalańska, czyli miękki ser podpuszczkowy z mleka owczego. Bryndza i oscypek są polskimi produktami regionalnymi chronionymi przez prawo unijne. Oznacza to, iż mogą być produkowane tylko na wyznaczonych w dokumentach terenach. Ze słodkich przysmaków do tradycyjnej kuchni podhalańskiej należą tzw. bombolki z miodem – ciasteczka drożdżowe oblane miodem.